Kunstzinnige mensbeelden?(2)

De figuratie lijkt inmiddels al een poosje weer terug en gerespecteerd in de hedendaagse kunst. De figuur of het beeld van de mens, dus van onszelf, neemt een prominente plaats in in die hernieuwde belangstelling voor figuratieve kunst.
Zo lopen of liepen er recentelijk een aantal exposities met een kunstzinnge kijk op de mens die, wat mij betreft, zeker de moeite waard zijn.

Dumas Spector

In het Stedelijk was eind vorig jaar ‘The image as burden’ te zien; een overzichtstentoonstelling van het werk van Marlene Dumas. In haar werk staan beelden van de mens in diverse gedaantes en sociale relaties onmiskenbaar centraal; het bestaat uit zo ongeveer niets anders.
Dumas family
Nu kan dat iemands smaak niet zijn of men kan zich wat ergeren aan zoveel tromgeroffel en loftrompet maar de kritiek van Sander van Walsum sloeg, meende ik, de plank toch volkomen mis.
Ik vond het zondermeer een indrukwekkende en goed gepresenteerde expositie.
Dumas klaagmuur

Diverse ‘mensbeelden’, of de zoektocht daar naar, vormen ook expliciet het thema van de expositie ‘in search of meaning; Mensbeelden in globaal perspectief’ in museum De Fundatie.
InsearchofConversationpieceMuñoz
In het voorwoord van de catalogus door samenstelster Anne Berk wordt een en ander kernachtig samengevat. Enkele citaten daaruit:

Het is interessant om te zien dat de kunsten in tijden van maatschappelijke en ideologische onzekerheid grijpen naar de mensfiguur. Er lijkt in onze kunsttraditie wel een correlatie te bestaan tussen het vormgeven van hemelbestormende visioenen in abstractie en het reflecteren over de persoonlijke met mensbeelden in maatschappelijk zware tijden.

InsearchofFeelingMaterialGormley

Het lijkt speculatief, maar als kind van de koude oorlog durf ik het wel aan: de hernieuwde aandacht voor religie heeft alles te maken met het verdwijnen van een ideologisch alternatief voor het kapitalisme. Wij voelden ons blijkbaar comfortabel bij de polarisatie in links en rechts en hebben nu behoefte aan andere piketpalen om ons leven te structureren. Tegelijkertijd is onze wereld veel groter geworden en zijn de ideologische keuzes pluriform.

InsearchofStienstravirginoflight

In Search of Meaning gaat niet over antwoorden, maar om de reflectie op het leven als zinvolle activiteit op zich.

InsearchofpaarBalkenhol

Deelnemend kunstenaar Jan Fabre zegt in dat verband:

Ik ben gedoemd een Ziener te zijn die niet kan zien.

Dat lijkt me een uiterst beknopte doch rake samenvatting van wat we ook wel de ‘condition humaine’ plegen te noemen.


De mens op zoek naar zichzelf; naar z’n oorspong of naar z’n bestemming?
En wat waar komt die mens dan uit en wat vindt ie daar dan …?

InsearchofdeBruyckereenLinTianmiao

Wellicht zouden hier ook enkele citaten van Lao-Tse niet misstaan; zoek er hier zelf maar eens een paar uit.

Rembrandt woman_sleeping

En dan is de klap op de vuurpijl, waar het betreft de mens en diens beslommeringen in beeld gebracht en tentoongesteld, momenteel toch wel de expositie over de ‘Late Rembrandt’ in het Rijks.

Nu is ons nationale icoon ‘Rembrandt’ inmiddels tot een ideologische constructie verworden zoals Huub Mous in het artikel ‘Rembrandt, de levende dode van onze natie’ terecht opmerkt.
Rembrandt enerzijds als supermerk voor onze nationale branding en marketing en anderzijds als verpersoonlijking van de Hollandse humaniteit en als doorleefde kenner van de menselijke ziel. Zouden wij onszelf daar niet graag aan spiegelen en ook wat aanspraak op die laatste kwaliteiten maken?
Dat is ons toch wel een paar stuivers waard, nietwaar?

Rembrandt - Self Portrait J910070

Deze expositie laat echter wel het neusje van de zalm en een paar van de mooiste voorbeelden zien van hoe een mens ‘de mens’ in verf en op doek kan neerzetten en vereeuwigen. Nu even voor de ganse goegemeente te aanschouwen.

Rembrandt Hendrickje badend

Er zitten een aantal van mijn ‘long-time favourites’ uit de schilderkunst tussen en ik wil in ieder geval van deze gelegenheid gebruik maken om ze eens of weer eens ‘in het echt’ te aanschouwen. Ik vermoed dat het er, evenals bij de vorige Rembrandt-expositie, naar mijn goesting, wel weer, of veel te, en niet meer echt gezellig druk zal zijn maar dat lijkt heden ten dage wel onvermijdelijk bij dergelijke gelegenheden.

Opnamedatum: 2014-02-05

Joost Zwagerman en Jan Bor kunnen het beslist heel mooi vertellen wanneer het Rotkho en Mondriaan betreft; maar Rembrandt-adept en historicus Simon Schama kan dat ook, en zo mogelijk met nog meer geestdrift, wanneer het over die Hollandse (mensen)schilder Rembrandt van Rijn gaat. Hier te zien in Kunstuur; uitzending gemist.

Rembrandt Het Joodse bruidje

Ecco l’uomo

Geplaatst in In beeld, in mijn boekie, kunst- en vliegwerk | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Vrijheid?

Amnestygeefomvrijheid

Afbeelding | Geplaatst op door | Tags: , | Een reactie plaatsen

McGilChrist, Kahneman en Bolte Taylor revisited

Vandaag in De Correspondent een mooie samenvatting van wat opvattingen over en inzichten in het menselijk brein en psyche door drie vorsers van de menselijke ziel die, naar mijn smaak, ook iets zinnigs en interessants te melden hebben.
Wat dit blog betreft McGilChrist, Kahneman en Bolte Taylor in de herhaling en hieronder mooi samengevat door Thalia Verkade:


Dit is wat er dagelijks misgaat in je hoofd

Over wat er zoal niet altijd even gladjes verloopt en correspondeert in die bovenkamer van ons.

Geplaatst in neuropraat, psychobabbel, van schijn en werkelijkheid | Tags: , , , , , , , | 1 reactie

Astronomische getallen en ontdekkingen

Op bijna 13 miljard lichtjaar afstand is een zwart gat ontdekt dat 12 miljard keer zo zwaar is als de zon.

Pardon.., ja en daarmee nemen we dan even een kijkje terug in de tijd toen het heelal nog maar 900 miljoen jaar oud was. Nog maar net begonnen en dus nog erg jong, begrijp ik uit een krantenartikel van deze ochtend: Extreem zwart gat is ‘nét mogelijk’.

Mijn voorstellingsvermogen wordt zo af en toe toch wel zwaar op de proef gesteld en lijkt ook wel wat zwarte gaten te vertonen. Dergelijke getallen gaan me behalve als uitermate abstract (en ze zijn ook gemakkelijk en vlot even gelezen of gezegd) toch echt boven de pet; laat staan dat ik me een beeld zou kunnen vormen van het fenomeen als zodanig.

Extreem zwart gat

Het hete gas rond deze nieuw ontdekte quasar straalt even helder als 420 biljoen zonnen.
Dan weten we dat ook maar weer even!

Geplaatst in uit de nieuwsruif, Varia | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Cultureel antropoloog over de ‘financiële wizards’

.. of waren het eerder ‘financiële nitwits‘?
Joris Luyendijk heeft het vanmorgen nogmaals uitgelegd in VPRO’s Boeken.
Dit kan niet waar zijn heet zijn boek maar toch is het zo!

Hier nogmaals in ‘Het oog’ voor de radio:

Toch wel wat vreemd dat wij, met onze ontembare hang naar zekerheid, dit allemaal maar gedogen en ons collectief in de maling laten nemen; vind je ook niet?

Geplaatst in econoblahblah, van schijn en werkelijkheid | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Over Afrika in Japan en zo meer

Vanmorgen hoorde ik in de TROS Nieuwsshow Jet Steinz over het boek ‘Gids voor de wereldliteratuur’ van haar en haar vader Pieter Steinz vertellen. Op enig moment kwam daar de vraag naar voren of het lezen van een boek op de plek waar het verhaal zich afgespeeld zou hebben enige meerwaarde geeft. Dat kon Jet volmondig bevestigen, voor haar in ieder geval wel, … alhoewel?; wanneer je toevallig in Japan bent, zou het misschien toch ook best eens heel leuk kunnen zijn om iets over Afrika te lezen, nietwaar?

worldviewface

Ja hoor, je gaat even naar Japan om daar eens iets over Afrika te lezen?
Op zo’n moment dreig ik, als luisteraar, even op het verkeerde been gezet te worden en de kluts toch een beetje kwijt te raken. Ik moest onwillekeurig even denken aan een op handen zijnd tripje naar Spanje. Ik denk dat ik dan toch gewoon maar een reisgids over Andalusië meeneem en niet een over Alaska. En ik denk dat ik toch ook nog maar even doorga met mijn lessen Spaans en die vvoralsnog niet inruil voor het Chinees, … alhoewel het misschien best leuk zou zijn om in Spanje te zijn en een woordje Chinees te kunnen spreken!

Geplaatst in in mijn boekie, Varia | Tags: , | 1 reactie

Abstracte- , spirituele- of spiegelende beelden?(1)

Over Rotkho en Mondriaan gesproken.
Toen Mondriaan nog maar weer eens enkele zwarte lijnen en wat vlakken van wit of af en toe in een primaire kleur op het doek zette, leek hij wel op een soort eindpunt te zijn beland. En ja, wat kun je dan nog?

Mondriaanminimum
Dan toch maar een paar stappen terug doen om te zien of je ook nog andere wegen kunt bewandelen?
Mondriaan liet zich daarbij ogenschijnlijk mede inspireren door de ritmes van de destijds moderne en nieuwe muziek.

rothkomondriaan_rgb-001

Toen Rotkho zo’n beetje aan het eind van zijn schilderslatijn leek te zijn hing hij de kwast aan de wilgen en maakte hij ook maar een eind aan zijn leven.

mark-rothko-darkbrown-and-grey

Joost Zwagerman, die heel mooi over kleur en kunst kan vertellen, is zeer onder de indruk van het late werk van Rotkho en steekt dat beslist niet onder stoelen of banken. Hij lijkt zich de afgelopen tijd hier te lande zo’n beetje als de ambassadeur van Rotkho opgeworpen te hebben. Daarbij toont hij zich, met Henk van Os, geïntrigeerd door het fenomeen dat sommige schilderijen dergelijke emoties los schijnen maken dat ze de waterlanders doen stromen.

Jan Bor kwam onlangs in VPRO’s Boeken langs om over zijn boek Mondriaan als filosoof te praten. Daarbij liet hij Wim Brands weten dat hij zijn ultieme ervaring van hoger inzicht en beroering niet dankzij of tijdens zijn Zen-beoefening in Japan opdeed maar kijkend naar Mondriaan’s Victory Boogie Woogie in het MoMa.

Mondriaan's Boogie Woogie

Een dergelijke spirituele ervaring had ik nu helemaal niet voor dit schilderij staand. Ik voel mij, met Emanuel Rutten, eerder en meer bewogen door een doek als ‘De rode boom’ van Mondriaan. Maar ik zou daarbij niet zomaar van ‘het sublieme’ of ‘het sacrale’ willen spreken. Wellicht schort het daarvoor toch nog iets teveel aan mijn artistieke of spirituele ontwikkeling en gevoeligheid.

Mondriaanrodeboom

Ja, wat doet kunst met mensen en wat doen mensen met kunst en wat zoeken ze erin? Zeker in geval van abstracte schilderijen borrelen dergelijke vragen nogal vlot en met regelmaat op. (Wat moet dat dan voorstellen? of, Dat kan m’n kleine zusje ook!)
Abstractie of abstraheren betekent letterlijk zoveel als (ervan) aftrekken of weglaten, en ja wat hou je op een gegeven moment dan nog over?; en waar kijk je dan nog naar? Naar een restantje? Naar een bron van een esthetische of spirituele piekervaringen? Of wordt het eerder een soort spiegel waar je meestal in ziet wat je er zelf inlegt?
Ik zie, ik zie wat …

RotkhoQuote

Abstracte (schilder)kunst is zo’n voorbeeld van een stroming, idee of vorm die aanvankelijk op veel weerstand stuitte om geleidelijk aan bon ton of de norm te worden onder in ieder geval de smaakmakers en de ingewijden in de kunstwereld. Zodanig zelfs dat figuratieve kunst in genoemde kringen met enige minachting bekeken werd. Daar lijkt zich inmiddels ook weer een kentering in voor gedaan te hebben. Maar dat is iets voor een volgend blogje.

Geplaatst in kunst- en vliegwerk, van schijn en werkelijkheid, Varia | Tags: , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Nog 9 maanden te gaan

Volgens de huidige wettelijke regelingen heb ik nu nog 9 maanden te gaan alvorens ik een punt moet/mag zetten achter mijn arbeidzame leven…
onderzoek_pensioen_vrije_tijd

… en verplichtingen dienaangaande.
Dan schijnt al mijn tijd dus zomaar en opeens vrij te zijn. Ben benieuwd of dat nog een al dan niet zware bevalling zal gaan worden.
Misschien ben ik er ook wel aan toe want ik ben inmiddels al lang en breed eens door mijn laatst ontvangen pensioen heen en dat was van dien aard dat ik er zelfs nog niet een paar knappe geraniums voor kon kopen. Die plantjes staan hier dan ook nog steeds niet op de vensterbank.

Geraniums

Geplaatst in in mijn boekie, Varia | Tags: , , , , | 2 reacties

Een stelletje straatjongens …

… en spelen dat ze kunnen,

deze

soms wel zeer creatieve

openlucht- of

straatmuzikanten

Geplaatst in Varia | Tags: , , , | 1 reactie

Schleswig

Schleswig, of Sleeswijk, ligt behalve zo’n beetje aan het eind van de Duitse A7 ook aan het uiterste puntje van de Schlei. Daar staat namelijk de Wikingturm.
De stad Schleswig ligt in het noorden van de noordelijkste Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein, een deelstaat met nogal wat historische en actuele banden met het koninkrijk Denemarken.
In september van het afgelopen jaar sliepen wij daar een aantal nachten in de Altstadt op een steenworp afstand de St Petri-Dom.

SchleswigStPetriDom

Vanuit die stek bezochten we plaatsen als Eckernförde, Flensburg, Abenraa, Kappeln, Kiel, Rendsburg en Nordstrand.

Tegen de Altstadt aan ligt de ‘Fischersiedlung Holm’ waar de visliefhebber in de ‘Zur Schleimöwe’ goed terecht kan voor de inwendige mens. Dat kan overigens ook in het restaurant aan de haven met uitzicht over het water, waarin hetgeen je opgediend krijgt misschien onlangs nog voorbij zwom.
Als je van daar uit de goede kant op kijkt zie je ook weer die Vikingturm alwaar wij .. juist .. toevallig ook vis aten.

SchleswigOpwaaienderokenWikingturm

Maar we hebben niet alleen gegeten en geslapen in Schleswig; zo hebben we er ook nog gewandeld, een boottochtje gemaakt, de dom en het museum bezocht.

Geplaatst in Varia | Tags: , , , | Een reactie plaatsen